Dyslipidemia a niewydolność serca

Dyslipidemia_a_niewydolność_serca_16x9.png

Wraz ze starzeniem się społeczeństwa i tym samym wzrostem częstości rozpoznawania różnych chorób układu krążenia, niewydolność serca z roku na rok staje się coraz powszechniejszym problemem zdrowotnym.

Schorzenie to dotyczy 0,4–2% populacji europejskiej. Według raportu Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (PTK) liczba chorych z niewydolnością serca w naszym kraju w 2018 roku wyniosła aż 1,24 miliona. Tym samym chorobę tę rozpoznano wtedy już u co trzydziestego Polaka. Autorzy dokumentu podkreślają, że w ciągu ostatnich dwóch dekad wielkość tej populacji pacjentów wzrosła prawie dwukrotnie. W chorobie tej serce nie jest w stanie skutecznie pompować odpowiedniej ilości krwi do narządów organizmu. Niewydolność serca jako pompy prowadzi do zalegania krwi, a jednocześnie narządy nie otrzymują odpowiedniej ilości tlenu i substancji odżywczych, niezbędnych do ich prawidłowego funkcjonowania. W konsekwencji pacjent zaczyna odczuwać szereg typowych dolegliwości, takich jak duszność, pogorszenie tolerancji wysiłku, obrzęki kończyn dolnych. Objawy mogą również występować w nocy w postaci napadów kaszlu wybudzającego ze snu lub konieczności częstego wstawania i oddawania moczu. Pacjenci z niewydolnością serca często śpią w pozycji siedzącej, co pozwala im zmniejszyć nasilenie odczuwanej duszności.
Wyzwaniem dla systemu ochrony zdrowia pozostają także nieprawidłowości w zakresie profilu lipidowego (dyslipidemia), które stwierdza się aż u ok. 2/3 Polaków. Aby cholesterol mógł być transportowany we krwi do wątroby, musi zostać związany z białkami (proteinami). Tak powstałe kompleksy nazywa się lipoproteinami, do których należą LDL-cholesterol (ang. low density lipoprotein, czyli lipoproteina niskiej gęstości) oraz HDL-cholesterol (ang. high density lipoprotein, czyli lipoproteina wysokiej gęstości). Występowanie podwyższonych stężeń LDL-cholesterolu we krwi skutkuje odkładaniem się nadmiaru cholesterolu w ścianach naszych naczyń krwionośnych. Prowadzi to do powstawania blaszek miażdżycowych, zwężających ich światło, co może powodować niedokrwienie narządów. Z upływem czasu blaszki miażdżycowe ulegają przebudowie i mogą stawać się bardziej podatne na uszkodzenia i oderwanie. Jeżeli dojdzie do tego w tętnicy zaopatrującej serce (tzw. tętnicy wieńcowej) i takie naczynie zostanie „zatkane” przez tworzący się na blaszce zakrzep, do mięśnia serca nie dochodzą potrzebne substancje odżywcze oraz tlen niezbędny do jego pracy i mamy do czynienia z zawałem serca. Nie wszystkie frakcje cholesterolu są „złe”. Wysokie stężenia frakcji cholesterolu HDL są korzystne dla zdrowia, prawdopodobnie ze względu na ich ochronne działanie w układzie krążenia. Regularna aktywność fizyczna, stosowanie prawidłowej diety oraz wykonywanie okresowych badań lekarskich to działania, które należy podejmować w codziennym życiu, aby zadbać o prawidłowy poziom lipidów we krwi. 
Omawiane schorzenia (niewydolność serca i dyslipidemię) łączy szereg wzajemnych zależności. Występowanie nieprawidłowych stężeń cholesterolu jest czynnikiem ryzyka rozwoju licznych chorób układu sercowo-naczyniowego, takich jak udar mózgu, choroba wieńcowa, miażdżyca tętnic kończyn dolnych oraz niewydolność serca. Ponadto warto zauważyć, że zaburzenia gospodarki lipidowej wpływają na sam przebieg rozpoznanej już niewydolności serca i mogą przyczyniać się do pogorszenia rokowania pacjenta. Na przykład jeżeli u chorego z niewydolnością serca z dyslipidemią rozwinie się miażdżyca i dojdzie u niego do zawału serca, spowoduje do pogorszenie funkcji i tak już uszkodzonego mięśnia sercowego. Co więcej, udowodniono występowanie bezpośredniego (i niezależnego od przebytego zawału) związku między dyslipidemią a ryzykiem wystąpienia niewydolności serca.
W świetlne najnowszych wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, opublikowanych w sierpniu 2021 roku, leczenie zaburzeń w profilu lipidowym u chorych z niewydolnością serca nie zmieniło się istotnie w stosunku do poprzednich zaleceń. Lekami najczęściej stosowanymi w terapii zaburzeń profilu lipidowego są satyny. Jednak na podstawie doniesień z najnowszych badań, Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne nie zaleca obecnie rutynowego przepisywania tych leków chorym z niewydolnością serca, o ile nie mają oni innych wskazań do ich stosowania. Liczne badania podkreślają brak wpływu stosowania statyn na redukcję śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych i częstości występowania udaru u pacjentów z niewydolnością serca. Grupa chorych, u których konieczne jest jednak zastosowanie statyn, to osoby z innymi chorobami współistniejącymi, takimi jak np. choroba wieńcowa, udar, ale też osoby z podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym. W krajach uprzemysłowionych, o średnim dochodzie narodowym, choroba wieńcowa jest najczęstszą przyczyną niewydolności serca. Z drugiej strony chorobę wieńcową rozpoznaje się aż u co drugiego chorego z przewlekłą lub ostrą niewydolnością serca. Zatem liczba pacjentów z takimi obciążeniami i przez to wskazaniami do przyjmowania omawianej terapii hipolipemizującej może być istotna. Warto pokreślić, że obecnie nie ma dowodów na szkodliwe działanie statyn u chorych z niewydolnością serca. Dlatego też jeśli pacjent przed wystąpieniem tej choroby przyjmował preparaty z tej grupy leków z innego powodu (na przykład przebył zawał serca), nie jest konieczne ich odstawienie. 
Zaleca się rutynowe oznaczenie profilu lipidowego u wszystkich pacjentów z podejrzeniem przewlekłej niewydolności serca. Leczenie hipolipemizujące stanowi jeden z filarów zapobiegania chorobie niedokrwiennej serca. Tym samym pozwala ono w prosty i skuteczny sposób zapobiegać rozwojowi niewydolności serca o podłożu niedokrwiennym.

Piśmiennictwo

  1. Karasek D., Kubica A., Sinkiewicz W. i wsp. Epidemia niewydolności serca – problem zdrowotny i społeczny starzejących się społeczeństw Polski i Europy. Folia Cardiologica Excerpta 2008; 3: 243, 245–246.
  2. Kjekshus J., Apetrei E., Barrios V. i wsp. Rosuvastatin in older patients with systolic heart failure. N Engl J Med 2007; 357: 2248–2261. 
  3. Maggioni A.P., Dahlström U., Filippatos G. i wsp. EURObservational Research Programme: the Heart Failure Pilot Survey (ESC-HF Pilot). Eur J Heart Fail 2010; 12: 1076–1084.
  4. McDonagh T.A., Metra M., Adamo M. i wsp. 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure. Eur Heart J 2021; ehab368. 
  5. Pająk A., Szafraniec K., Polak M. i wsp. Changes in the prevalence, treatment, and control of hypercholesterolemia and other dyslipidemias over 10 years in Poland: the WOBASZ study. Pol Arch Med Wewn 2016; 126: 642–652. 
  6. Raport „Niewydolność serca w Polsce – podsumowanie”. Polskie Towarzystwo Kardiologiczne. Grudzień 2020. https://www.cdc.gov/air/default.htm
  7. Tavazzi L., Maggioni A.P., Marchioli R. i wsp. Effect of rosuvastatin in patients with chronic heart failure (the GISSI-HF trial): a randomised, double-blind, placebo-controlled trial. Lancet 2008; 372: 1231–1239.
  8. Velagaleti R.S., Massaro J., Vasan R.S. i wsp. Relations of lipid concentrations to heart failure incidence: the Framingham Heart Study. Circulation 2009; 120: 2345–2351. 
     

Przeczytaj także

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Zgadzam się na analizę i profilowanie moich danych osobowych znajdujących się w plikach cookies na potrzeby marketingu bezpośredniego. Więcej informacji tutaj.